न्यूयॉर्क / रँकवायर.एआय / – मध्य पूर्वेतील सुरू असलेल्या सागरी अडथळ्यांमुळे पेट्रोलियमच्या वाहतुकीचे सागरी मार्ग मर्यादित झाल्याने, जागतिक ऊर्जा बाजारांवर किमतींच्या वाढीचा दबाव पुन्हा वाढला आहे. गोल्डमन सॅक्स ग्रुप इंक.ने प्रकाशित केलेल्या एका सर्वसमावेशक कमोडिटीज संशोधन अहवालात, विश्लेषकांनी अशा परिस्थितींची रूपरेषा मांडली आहे, जिथे जहाज वाहतुकीतील सततच्या अडथळ्यांमुळे चौथ्या तिमाहीत ब्रेंट क्रूडचे बेंचमार्क उच्च पातळीवर पोहोचू शकतात. यामागील मुख्य कारण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील वाहतुकीवरील निर्बंध आहेत. हा एक महत्त्वाचा सागरी मार्ग असून, सामान्य परिस्थितीत जागतिक स्तरावर व्यापार होणाऱ्या पेट्रोलियमपैकी जवळपास वीस टक्के पेट्रोलियम या मार्गातून जाते. पर्शियन आखातातील दीर्घकाळ चाललेल्या नौकानयन विलंबामुळे निर्यातीचा ओघ कमी झाला आहे, ज्यामुळे अल्प-मुदतीच्या व्यावसायिक पुरवठ्यावर ताण आला आहे आणि जगभरातील स्पॉट मार्केटमधील डिलिव्हरी प्रीमियम वाढले आहेत.
संशोधन अहवालात असे नमूद केले आहे की, गोल्डमन सॅक्सने असा इशारा दिला आहे की, जर वर्षाच्या चौथ्या तिमाहीत होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील सागरी अडथळे कायम राहिले, तर तेलाची किंमत प्रति बॅरल १२० पर्यंत पोहोचू शकते. सध्याच्या अंदाजानुसार, या अरुंद जलमार्गातून होणारा कच्च्या तेलाचा आणि शुद्ध पेट्रोलियम उत्पादनांचा प्रवाह संघर्षापूर्वीच्या मूळ पातळीच्या ४५ टक्क्यांपेक्षा कमी झाला आहे. सौदी अरेबियामधून जाणाऱ्या जमिनीवरील पाइपलाइन आणि तांबड्या समुद्रामार्गे दुय्यम सागरी मार्गांसारखे पर्यायी वाहतूक मार्ग उपलब्ध असले तरी, पर्शियन आखातातील बंद बंदरांमुळे होणारे वाहतुकीचे नुकसान पूर्णपणे भरून काढण्यासाठी त्यांची एकूण परिचालन क्षमता अपुरी आहे. परिणामी, जागतिक व्यावसायिक साठ्यात वेगाने घट झाली आहे, ज्यामुळे ऊर्जा आयातदार तात्काळ पुरवठा धक्क्यांसाठी अधिकाधिक असुरक्षित बनले आहेत.
तेजीच्या धोक्याचा इशारा असूनही, गुंतवणूक बँकेने म्हटले आहे की प्रति बॅरल $120 च्या वर झालेली दरवाढ हा त्यांचा मुख्य आधारभूत अंदाज नाही. आधारभूत परिस्थितीनुसार, ज्यात प्रादेशिक भू-राजकीय संघर्ष हळूहळू कमी होणे आणि व्यावसायिक सागरी वाहतुकीची क्रमशः पुनर्स्थापना गृहीत धरली आहे, गोल्डमन सॅक्सचा अंदाज आहे की चौथ्या तिमाहीत ब्रेंट क्रूडची सरासरी किंमत प्रति बॅरल $80 आणि त्यानंतरच्या वर्षात प्रति बॅरल $75 राहील. तथापि, डान स्ट्रुवेन यांच्या नेतृत्वाखालील विश्लेषकांनी यावर जोर दिला की या आधारभूत किंमत अंदाजांसाठी असलेल्या जोखमींचे संतुलन मोठ्या प्रमाणात तेजीच्या बाजूने झुकलेले आहे. सततची लष्करी हालचाल, संभाव्य नौदल नाकेबंदी आणि वाढता सागरी विमा खर्च यामुळे जागतिक तेल वायद्यांमध्ये जोखमीचे प्रीमियम कायम आहेत.
प्रादेशिक वाहतुकीतील व्यत्ययांमुळे जागतिक ऊर्जा बाजाराच्या स्थिरतेला धोका निर्माण झाला आहे.
गेल्या काही ट्रेडिंग सत्रांमध्ये बेंचमार्क क्रूड फ्युचर्समधील चढउतारामुळे बाजारातील अस्थिरता वाढली आहे. फ्रंट-मंथ ब्रेंट क्रूड कॉन्ट्रॅक्ट्स प्रति बॅरल $91 च्या पुढे गेले, पण नंतर त्यात किंचित घट झाली, कारण प्रत्यक्ष रिफायनर्सनी तात्काळ कार्गो डिलिव्हरीसाठी जास्त प्रीमियम भरला. प्रॉम्प्ट आणि फॉरवर्ड डिलिव्हरी कॉन्ट्रॅक्ट्समधील वाढता फरक, औद्योगिक खरेदीदारांमध्ये प्रत्यक्ष उपलब्धतेबद्दल वाढलेली चिंता दर्शवतो. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने संकलित केलेल्या आर्थिक आकडेवारीनुसार, या प्रमाणात ऊर्जा किमतींमध्ये सातत्याने होणारी वाढ जागतिक ग्राहक महागाईला पुन्हा गती देऊ शकते, ऊर्जा आयात करणाऱ्या राष्ट्रांची व्यापार तूट वाढवू शकते आणि प्रमुख औद्योगिक अर्थव्यवस्थांमधील मध्यवर्ती बँकांना नियोजित चलनविषयक शिथिलीकरण उपाययोजनांना विलंब करण्यास प्रवृत्त करू शकते.
जहाजांच्या मार्गांच्या माहितीनुसार, सागरी वाहतूक मार्गिका स्थापित करण्याच्या अधूनमधून होणाऱ्या राजनैतिक प्रयत्नांनंतरही, पर्शियन आखातातील महत्त्वाच्या मार्गांमधून व्यावसायिक टँकरची वाहतूक मर्यादित राहिली आहे. प्रमुख आंतरराष्ट्रीय जहाज वाहतूक नोंदणी संस्थांनी व्यावसायिक कंपन्यांना अत्यंत सावधगिरी बाळगण्याचा किंवा शक्य असेल तिथे जहाजांचा मार्ग बदलण्याचा सल्ला दिला आहे. आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने प्रसिद्ध केलेल्या पुरवठा देखरेख अहवालांनुसार, सार्वजनिक सामरिक साठा आपत्कालीन वापरासाठी उपलब्ध असला तरी, प्रमुख ग्राहक प्रदेशांमधील व्यावसायिक साठा गेल्या पाच वर्षांच्या ऐतिहासिक सरासरीपेक्षा कमी झाला आहे. खाजगी साठ्यातील या घटीमुळे, मध्य पूर्वेतील कच्च्या तेलाच्या उत्पादनात किंवा निर्यात व्यवस्थेत अचानक होणारी अतिरिक्त घट सामावून घेण्याची जागतिक बाजारपेठांची क्षमता लक्षणीयरीत्या कमी होते.
संरचनात्मक पुरवठा मर्यादांमुळे अपस्ट्रीम जोखमीचे घटक वाढतात.
व्यापक स्थूल-अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनातून, गोल्डमन सॅक्सने असा इशारा दिला आहे की, जर पर्यायी वाहतूक पायाभूत सुविधा वळवलेल्या व्यापार प्रवाहांना सामावून घेण्यात अयशस्वी ठरल्या, तर तेलाची किंमत प्रति बॅरल १२० पर्यंत पोहोचू शकते. विश्लेषकांनी नमूद केले की, प्रमुख आशियाई बाजारपेठांमधील कमकुवत आर्थिक मागणी आणि किमतींमुळे निर्माण झालेली मागणीची लवचिकता किमतींमधील तीव्र चढ-उतार कमी करू शकतात, तरीही प्रत्यक्ष पुरवठ्यावरील मर्यादा हाच प्रमुख संरचनात्मक चालक घटक आहे. अहवालात अधोरेखित करण्यात आले आहे की, दुसऱ्या तिमाहीतील साठ्याच्या वापरामुळे जागतिक स्तरावरील कार्यान्वयन बफर्स अशा पातळीपर्यंत कमी झाले आहेत, ज्यामुळे बाजाराची संवेदनशीलता वाढली आहे. परिणामी, आखाती देशांमधील जहाजवाहतूक किंवा प्रक्रिया पायाभूत सुविधांमध्ये अगदी किरकोळ अतिरिक्त व्यत्यय आल्यास देखील किमतींमध्ये वेगाने वाढ होऊ शकते, ज्याचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय औद्योगिक पुरवठा साखळ्यांमधील जागतिक रिफायनिंग मार्जिन, वाहतूक लॉजिस्टिक्स खर्च आणि रासायनिक कच्च्या मालावरील खर्चावर होईल.
पुढे पाहता, ऊर्जा बाजारातील सहभागी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या दैनंदिन टँकर वाहतुकीच्या प्रमाणावर, आखाती देशांतील उत्पादकांकडून येणाऱ्या निर्यात अहवालांवर आणि प्रमुख ग्राहक राष्ट्रांच्या आपत्कालीन धोरणात्मक प्रतिसादांवर लक्ष ठेवून आहेत. संस्थात्मक गुंतवणूकदार आणि कॉर्पोरेट वस्तूंचे ग्राहक संभाव्य किमतींच्या परिणामांच्या वाढत्या वितरणाचा विचार करून हेजिंग धोरणांमध्ये बदल करत आहेत. सागरी सुरक्षा चौकटींबाबत राजनैतिक चर्चा बंद दाराआड सुरू असल्या तरी, ऊर्जा बाजारपेठा प्रत्यक्ष व्यापार प्रवाहांप्रति अत्यंत संवेदनशील आहेत. जोपर्यंत पर्शियन आखातातून होणारी सागरी वाहतूक ऐतिहासिक क्षमतेपर्यंत स्थिर होत नाही, तोपर्यंत जागतिक कच्च्या तेलाचे बेंचमार्क सागरी सुरक्षेच्या अनिश्चिततेमुळे निर्माण झालेला एक मोठा भू-राजकीय जोखीम प्रीमियम दर्शवत राहतील.
प्रादेशिक तणाव वाढत असल्याने तेलाच्या किमती १२० पर्यंत पोहोचू शकतात, असा गोल्डमन सॅक्सचा इशारा, ही बातमी सर्वप्रथम अरब प्रेसवायरवर प्रसिद्ध झाली: प्रवास करण्यासाठी तयार केलेल्या अरब बातम्या.